Uydu Alıcısı Kanal Ayarı ve DiSEqC: Liste Neden Boş Kalıyor?

Uydu alıcısı kanal ayarı, menüdeki birkaç doğru seçimden ibarettir; ama tek bir yanlış seçim taramayı sıfır sonuçla bitirir. Kanal listesi boş kalıyorsa sorun genellikle çatıdaki çanakta değil, alıcının uydu ve LNB tarafındaki ayarlarındadır. Aşağıda hangi ayarın ne işe yaradığını, hangi hatanın hangi belirtiyi ürettiğini sırayla anlatıyoruz.

Menüye girmeden önce dört kavramı ayırt edin

Uydu konumu. Alıcının uydu listesinde her uydu, yörünge konumuyla birlikte yazılıdır. Türkiye’deki yayınların büyük bölümü 42 derece Doğu konumundaki Türksat üzerinden gelir. Çanağınız oraya bakıyor ama alıcıda başka bir konum seçiliyse tarama boşa döner; cihaz olmayan bir yayını arar.

Transponder ve frekans. Bir uydu tek frekanstan yayın yapmaz. Üzerinde onlarca transponder vardır; her biri kendi frekansı, kutuplaması (yatay ya da dikey) ve sembol hızıyla tanımlanır. Alıcı tararken bu listedeki her satırı tek tek dener, liste eskimişse doğru yere bakmaz.

LNB. Çanağın önündeki başlıktır. Uydudan gelen 10,7–12,75 GHz aralığındaki sinyali, koaksiyel kabloda taşınabilecek 950–2150 MHz aralığına indirir. Alıcının menüsündeki “LNB tipi” ayarı, cihaza bu dönüşümün hangi katsayıyla yapıldığını söyler.

DiSEqC. Tek kablo üzerinden birden fazla LNB ya da çanak arasında seçim yaptıran komut protokolüdür. Tek çanaklı bir kurulumda kullanılmaz; iki ve daha fazla uydu izleyenler için vardır.

Universal LNB, 13/18 volt ve 22 kHz gerçekte ne yapar?

Bugün evlerde takılı olan başlıkların neredeyse tamamı universal tiptir. Universal LNB’nin iki ayrı yerel osilatör frekansı vardır: alt bant için 9750 MHz, üst bant için 10600 MHz. Alıcı kabloya 22 kHz’lik bir ton gönderdiğinde LNB üst banda geçer, tonu kestiğinde alt banda döner. Kutuplama seçimi ise beslemeyle olur: 13 volt dikey, 18 volt yatay kanalları açar.

Yani alıcı tek kabloyla dört ayrı pencere arasında geçiş yapar. Bu mekanizmanın bir ayağı yanlış tanımlanırsa yayının önemli bölümü hiç görünmez. Sahada en sık gördüğümüz üç hata şunlardır:

• LNB tipi tek frekansa sabitlenmiş. Menüde “Universal” yerine tek osilatörlü bir seçenek işaretliyse, o katsayının dışında kalan bütün transponderler taramada bulunmaz. Belirtisi tipiktir: kanalların bir bölümü gelir, tanıdık birçoğu listede hiç çıkmaz.
• 22 kHz elle sabitlenmiş. Universal LNB seçiliyken bu ayar otomatik olmalı ve genelde menüde pasif görünür. Elle “Açık” ya da “Kapalı” konumuna kilitlenirse alıcı bantlar arasında geçemez.
• LNB beslemesi kapalı. Bazı alıcılarda “LNB gücü” ayrı bir seçenektir. Kapalıysa sinyal seviyesi sıfırda kalır. Merkezi sistemli binalarda da bu ayar açık kalmalıdır; çünkü multiswitch, hangi bandı ve kutuplamayı vereceğini alıcıdan gelen gerilim ile tondan okur.

DiSEqC ayarı: tek çanakta kapalı, çok uyduda doğru port

DiSEqC 1.0 dört porta kadar uydu seçer, mini DiSEqC (toneburst) yalnızca iki konumu ayırır, DiSEqC 1.2 ve USALS ise motorlu çanaklar içindir. Ev kurulumlarında karşımıza çıkan neredeyse her zaman DiSEqC 1.0’dır.

Tek çanağınız varsa ve LNB kablosu doğrudan alıcıya giriyorsa bu ayar kapalı olmalıdır. Menüde port 2, 3 ya da 4 seçili kaldığında alıcı, hatta olmayan bir anahtara komut gönderir ve hiçbir transpondere kilitlenemez. Kanal listesinin bomboş kalmasının en sık sebeplerinden biri budur ve dışarıdan tamamen çanak arızasına benzer.

İki ya da daha fazla uyduda ise ayar, kablonun fiziksel gerçeğine uymak zorundadır. DiSEqC anahtarının üzerinde port numaraları yazılıdır; hangi uydunun kablosu hangi porta giriyorsa menüde o uydu o portla eşleştirilir. Eşleştirme ters yazıldığında ya bir uydu bulunur diğeri hiç bulunmaz, ya da ikisi de taranır fakat kanallar yanlış uydunun altına kaydedilir ve liste karışır.

Anahtara dokunmadan pratik bir doğrulama yolu var: kurulum ekranında bir uyduyu seçip DiSEqC portunu 1’den 4’e sırayla deneyin, kalite çubuğu hangi portta yükseliyorsa doğru port odur. Şu ayrıntı da önemli: DiSEqC anahtarı çalışma gerilimini alıcıdan alır. Hat uzunsa, ekliyse ya da konnektörler oksitlenmişse gerilim düşer, komut oturmaz, anahtar rastgele port değiştirir. Belirtisi, kanalların bazen gelip bazen kaybolmasıdır.

Kanal listesi boş kalıyorsa sırayla şunlara bakın

1. Anten türü uydu seçili mi? Televizyonun dahili tunerinde bu ayar “Anten” ya da “Kablo” konumundaysa uydu tarama menüsü zaten açılmaz.
2. Uydu listesinde 42 derece Doğu tanımlı mı? Fabrika ayarlarına dönüldüğünde bazı cihazlarda uydu tanımları da silinir. Uydu yoksa taranacak transponder de yoktur.
3. Kurulum ekranında kalite çubuğu okuyor mu? Kalite sıfırdayken başlatılan tarama sonuç vermez. Önce kilit sağlanmalıdır.
4. Tarama tipi doğru mu? Uydu taraması, cihazdaki hazır transponder listesini kullanır. Liste eskiyse kör tarama daha çok kanal bulur ama uzun sürer.
5. Ağ araması açık mı? Kapalıyken alıcı yalnızca seçtiğiniz transponderi tarar ve elinizde birkaç kanal kalır.
6. Kaydetme onayı verildi mi? Tarama biter, cihaz sorar, kullanıcı çıkış tuşuna basar. Liste kaydedilmez ve ekran boş gelir. Bu düşündüğünüzden çok daha sık olur.
7. “Mevcut kanalları sil” seçeneği neydi? Evet dendiğinde eski liste ve favoriler gider; tarama tutmazsa elinizde hiçbir şey kalmaz. Cihazınız destekliyorsa taramadan önce listeyi USB belleğe yedekleyin.

HD kanallar hiç görünmüyorsa sebep tarama değildir

Bazı kanallar geliyor, alıştığınız HD kanallar listede hiç yoksa olayın adı farklıdır. Modern yayınların büyük kısmı DVB-S2 modülasyonuyla ve H.264 ya da HEVC sıkıştırmasıyla iner. Yalnızca DVB-S destekleyen eski bir alıcı, o transponderleri tarama sırasında görmez bile; bulduklarını kaydeder, gerisini atlar. Ayarla çözülmez, cihaz değişimi ister.

İkinci ihtimal LNB’dedir. Yıllar önce takılmış dar bantlı bir başlık üst bandı kapsamıyorsa, oradaki yayınlar hiçbir ayarla gelmez. Bunu ayırt etmenin sağlam yolu, aynı kabloyu DVB-S2 destekleyen başka bir cihaza takıp tekrar taramaktır. Yeni cihazda da aynı kanallar eksikse konu artık başlık ve hat tarafındadır; ölçüm ve yerinde müdahale isteyen bu kısmı uydu anten ve merkezi sistem servisimiz kapsamında yürütüyoruz.

Dahili uydu alıcılı televizyon ile harici alıcı farkı

Türkiye’de satılan televizyonların çoğunda dahili DVB-S2 tuner bulunur. Kablo doğrudan televizyonun uydu girişine takılır, ayrı kutu ve ikinci kumanda gerekmez. Menü adı markaya göre değişir: “Uydu Kurulumu”, “Anten Ayarları” ya da “Kanal Kurulumu” başlıkları altında aynı ayarları bulursunuz.

Fark, esneklikte ortaya çıkar. Dahili tunerlerin DiSEqC seçenekleri çoğu zaman sınırlıdır; motorlu sistem ya da dörtten fazla port desteklenmeyebilir, kanal listesi düzenleme araçları da daha kısıtlıdır. Harici alıcıda bu ayarlar geniştir, ama bu kez televizyonun doğru HDMI girişi seçili değilse hiç yayın yokmuş gibi görünür; oysa tarama sağlamdır. Televizyon tarafında görüntü hiç gelmiyor, menü de açılmıyorsa konu televizyon tamiri hizmetimiz kapsamına girer.

Bir de şu karışıklık sık yaşanır: dahili tunerli televizyon ile eski harici alıcı aynı hatta bağlanmak istenir ve kablo basit bir bölücüyle ikiye ayrılır. Uydu hattında bu çalışmaz. İki cihaz farklı gerilim ve ton ürettiği için birbirinin bandını sürekli değiştirir; biri açıkken diğerinin kanalları kayar. Doğrusu, çok çıkışlı LNB’den ayrı hat çekmek ya da ayrı bir multiswitch portu kullanmaktır. Multiswitch adaptörünün beslendiği prizde sorun varsa da tablo aynı görünür; o zaman iş elektrik tesisatı tarafına kayar.

Belirtiye göre kontrol edilecek ayar

Sık Sorulan Sorular

Uydu alıcısında kanal ayarı nasıl yapılır?

Kurulum menüsünden uydu olarak 42 derece Doğu konumunu, LNB tipi olarak universal seçeneğini işaretleyin ve tek çanak kullanıyorsanız DiSEqC’i kapalı bırakın. Ekrandaki kalite çubuğu okumaya başladıktan sonra taramayı başlatın. Tarama bittiğinde cihaz kaydetmek isteyip istemediğinizi sorar; bu onayı vermeden menüden çıkmayın.

Tarama yaptım ama kanal listesi boş kaldı, sebebi ne olabilir?

En sık üç sebep vardır: DiSEqC’in gereksiz yere açık ya da yanlış portta bırakılması, alıcıda yanlış uydu konumunun seçili olması ve tarama sonundaki kaydetme onayının atlanması. Kalite çubuğu sıfırdayken tarama başlatıldıysa da sonuç boş çıkar. Önce kilit sağlanmalı, sonra tarama yapılmalıdır.

DiSEqC ayarı ne olmalı?

Tek çanak doğrudan alıcıya bağlıysa kapalı olmalıdır. Birden fazla uydu varsa DiSEqC 1.0 seçilir ve her uydu, kablosunun anahtarda girdiği port numarasıyla eşleştirilir. Doğru portu bulmak için portları sırayla deneyip kalite çubuğunun yükseldiği konumu seçebilirsiniz.

HD kanallar neden gelmiyor?

Genellikle alıcının DVB-S2 desteklememesinden kaynaklanır; eski cihaz o transponderleri tarama sırasında hiç görmez. İkinci ihtimal, üst bandı kapsamayan eski bir LNB’dir. Aynı kabloyu DVB-S2 destekleyen başka bir cihaza takıp taradığınızda hangi tarafın sınırladığı ortaya çıkar.

Televizyonumda dahili uydu alıcısı var, ayrıca kutu almam gerekir mi?

Dahili DVB-S2 tuner varsa kabloyu doğrudan televizyona takıp kanal kurulumunu televizyonun kendi menüsünden yapabilirsiniz. Ayrı kutuya ihtiyaç, çok uydulu ya da motorlu kurulumlarda ve gelişmiş kanal düzenleme ihtiyacında doğar. Dahili tunerlerin DiSEqC desteği çoğu modelde daha sınırlıdır.

Yeni tarama yaparsam eski kanal listem silinir mi?

Tarama ekranındaki “mevcut kanalları sil” seçeneği evet konumundaysa liste ve favoriler silinir. Hayır seçilirse yeni bulunanlar eklenir, ancak aynı kanalın birden fazla kopyası oluşabilir. 2009’dan bu yana bu işi yapan bir ekip olarak alıcı kurulumu, DiSEqC yapılandırması ve kanal ayarını uydu servisi tarafında yerinde yürütüyoruz.

Uydu ve çanak anten servisiBelirtiler, yaptığımız işler ve hizmet bölgemiz