Televizyonda Ses Var Görüntü Yok: Ekranınız Neden Karardı?

Televizyonda ses var görüntü yok şikayeti, televizyon arızaları arasında sık karşılaşılan bir tablodur. Hoparlörden dizinin sesi geliyor, kanal değiştirince ses de değişiyor, ama ekran zifiri karanlık. İyi haber şu: bu tablo çoğu zaman panelin bittiği anlamına gelmez.

Ses geliyorsa televizyonun büyük bölümü zaten çalışıyor

Bir televizyonun içinde iki ayrı kol vardır. Birincisi sinyal kolu: priz, besleme kartı, anakart, yayın çözücü, ses katı ve hoparlör. İkincisi görüntü kolu: anakart, LVDS kablosu, T-con kartı, panel sürücüleri ve panelin arkasındaki aydınlatma.

Sesi duyabiliyorsanız birinci kol ayakta demektir. Besleme kartının düşük gerilim hattı, işlemci ve ses katı iş görüyor; cihaz açılıyor, kumandayı görüyor, kanalı çözüyor. Geriye iki ihtimal kalır: görüntü panele hiç ulaşmıyordur ya da görüntü panelde vardır fakat onu aydınlatan ışık yanmıyordur. Sahada gördüğümüz vakaların çoğunda ikinci durum geçerlidir.

El feneri testi: arızanın hangi tarafta olduğunu evde ayırt edin

Bu test hiçbir kapak açmadan yapılır ve arızanın yönünü baştan belirler. Uygulaması iki dakika sürer.

1. Odayı karartın. Perdeleri kapatın, lambaları söndürün. Ortam ne kadar karanlıksa sonuç o kadar nettir.
2. Televizyonu açın ve sesin geldiğinden emin olun. Kumandadan menü tuşuna basın; menü ekranları açık zeminli olduğu için test görüntüsü olarak en uygun seçenektir.
3. Güçlü bir el fenerini veya telefonunuzun ışığını ekrana dik değil, yandan yaklaşık 30-45 derece açıyla tutun. Mesafe 10-15 santim olsun.
4. Işığı ekranın kenarından ortasına doğru yavaşça gezdirin. Bu sırada ekrana yandan, göz hizasını kaydırarak bakın.
5. Silik de olsa menü yazılarını, kanal logosunu ya da görüntü hatlarını seçebiliyor musunuz? Cevap evetse test olumludur.

Test olumluysa: panel görüntüyü üretiyor, anakart ve T-con kartı görüntüyü panele düzgün gönderiyor demektir. Eksik olan tek şey ışıktır. Arıza arka aydınlatma tarafındadır.

Fenerle de hiçbir iz yoksa: görüntü panele hiç gelmiyor olabilir. Bu durumda T-con kartı, LVDS kablosu, panel besleme hatları veya panelin kendisi gündeme gelir. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki senaryonun onarım yolu birbirinden tamamen farklıdır.

Küçük bir uyarı: feneri ekrana bastırmayın. LCD panele uygulanan baskı, geçici ya da kalıcı leke bırakabilir. Işığı yüzeye değdirmeden tutmanız yeterli.

Tek bir LED yandığında neden bütün ekran kararır

Panelin arkasında, çerçeve boyunca uzanan çubuklar üzerinde LED’ler dizilidir. Bunlara LED bar denir. Bir bar üzerindeki LED’ler dizi halinde birbirine seri bağlanır; akım hepsinin içinden sırayla geçer. Dizideki tek bir LED açık devre olduğunda, tıpkı seri bağlı eski süs lambalarındaki gibi, o dizinin tamamı söner.

İşin ikinci kısmı sürücü devresiyle ilgilidir. LED barları besleyen sürücü sabit akım verir ve hattı sürekli izler. Beklediği yükü göremezse, yani devre açık kalırsa, koruma moduna girip çıkışı komple keser. Bu yüzden bir barda tek bir LED bozulsa bile ekranın tamamı kararabilir.

Bu davranış tanıdık bir belirtiye yol açar: televizyon açılırken bir iki saniye görüntü gelir, sonra ekran kapanır, ses devam eder. Sürücü çalışmayı denemiş, yükü ölçmüş, arızayı görüp kendini kapatmıştır.

Belirtiye göre olası kaynak

Arka planda hangi parçalar var

Ses var görüntü yok tablosunun ardında genellikle şu bileşenlerden biri durur:

• LED barlar: Isı ve sürekli yüksek parlaklık, LED’lerin ömrünü kısaltır. Mağaza modunda ya da en yüksek arka ışık ayarında yıllarca çalışan cihazlarda barlar daha erken yorulur.
• LED sürücü devresi: Yükseltici katta bulunan mosfet, bobin, sigorta direnci veya sürücü entegresi bozulduğunda barlar sağlam olsa bile ışık yanmaz.
• Besleme kartındaki kondansatörler: Tepesi kabarmış ya da altından elektrolit sızdırmış bir kondansatör, sürücü katının kalkmasını engelleyebilir. Bekleme ışığı yanar ama cihaz tam açılmaz.
• T-con kartı ve LVDS kablosu: Konnektör bandının gevşemesi, nemli ortamlarda oksitlenme veya kartın kendi besleme hattındaki bir arıza; siyah ekran, yarım ekran, beyaz ekran ya da renk kayması olarak görünür.
• Panel besleme hatları: Panelin kendi sürücü gerilimlerinin kaybı da tamamen karanlık bir ekran üretir. Bu durumda fener testi sonuç vermez.

Hangi bileşenin sorumlu olduğu, kart üzerinde gerilim ölçümü yapılmadan kesinleşmez. Bu noktadan sonrası ölçüm ve müdahale ister.

Marka grupları ve tekrar eden şase sorunları

Televizyon dünyasında birçok marka aynı üretici çatısı altında, benzer kart ailelerini kullanır. Arçelik, Beko, Grundig ve Altus aynı gruptandır; kart yerleşimleri ve panel yapıları birbirine yakındır. Vestel çatısı altındaki Regal, Seg, Finlux ve Techwood modelleri de büyük ölçüde ortak şase ve ortak besleme kartı serileri kullanır. Samsung, LG, Sony ve Philips ise kendi panel ve bar setlerini kullanır.

Bunu bilmek pratikte işe yarar, çünkü aynı şaseyi paylaşan modellerde aynı arıza tekrar eder. Belirli bir kart ailesinde hangi sürücü katının sık bozulduğunu daha önce görmüş bir servis, teşhise doğru yerden başlar. 2009’dan bu yana sahada olan bir ekip olarak bu tekrarları biliyoruz; Hedef Elektrik hakkında sayfamıza göz atabilirsiniz.

Panel camını açmak neden servis işi

LED barlara ulaşmak için ön çerçeve sökülür, panel camı kaldırılır ve altındaki optik tabakalar tek tek çıkarılır. Bu tabakalar difüzör levhası ve ışığı dağıtan ince filmlerdir; sıralaması, yönü ve yüzeyi kritiktir.

• Filmlerin üzerine düşen tek bir parmak izi ya da toz zerresi, montaj sonrasında ekranda gölge veya leke olarak görünür.
• Tabakalar yanlış sırayla yerleştirilirse parlaklık dengesi bozulur, ekranın bir bölgesi diğerinden soluk kalır.
• Panel camı ince ve esnektir. Kenarından iki elle, düz bir düzlemde tutulmazsa çatlar. Çatlayan panel onarılamaz.
• Statik elektrik, panelin kenar sürücülerine ve T-con kartına zarar verebilir.
• Yedek bar seçiminde LED sayısı, LED gerilimi ve lens tipi panel koduna uymalıdır. Uymayan bar takıldığında ışık dengesiz dağılır.

Bir de şu var: tek bar bozulmuşsa bile genellikle setin tamamı birlikte değiştirilir. Yıllarca çalışmış eski barlarla yeninin parlaklığı aynı olmaz, ekranda bant bant fark oluşur. Televizyon tamiri hizmetimiz kapsamında bu işlem atölye koşullarında yapılır.

Servise başvurmadan önce evde yapabilecekleriniz

• Kaynağı kontrol edin. Kumandadan kaynak tuşuna basıp yayın moduna dönün. Görüntü yalnızca tek bir HDMI girişinde kayboluyorsa sorun televizyonda olmayabilir.
• Görüntü ayarlarını gözden geçirin. Arka ışık değeri en düşük seviyeye çekilmiş olabilir. Menüden görüntü ayarlarını fabrika değerlerine döndürmek nadiren de olsa sorunu çözer.
• Fişi çekip birkaç dakika bekletin. Kartlar üzerindeki gerilim boşalır, cihaz temiz bir başlangıç yapar. Kalıcı onarım değil ama denemeye değer.
• Havalandırmayı açın. Televizyonun arkası duvara yapışıksa, arkasında perde veya örtü varsa ısı birikir. Isı, LED barların ve besleme kartının en büyük düşmanıdır.
• Koku veya ses varsa durun. Yanık kokusu, cızırtı ya da ıslık sesi duyuyorsanız fişi çekin ve cihazı tekrar çalıştırmayın.
• Arka kapağı açmayın. Fiş çekili olsa bile besleme kartındaki kondansatörler bir süre yüklü kalabilir.

Arıza bir elektrik kesintisinden ya da dalgalanmasından sonra başladıysa ve aynı hatta bağlı başka cihazlar da etkilendiyse, tesisatın ve topraklamanın kontrol edilmesi gerekir; bu noktada elektrik arıza ve tesisat servisimiz devreye girer. Görüntü kaybı yalnızca uydu alıcısı bağlıyken yaşanıyorsa arıza televizyonda olmayabilir; böyle vakalarda uydu anten ve merkezi sistem hizmetimiz kapsamında alıcı ve kablo hattı da kontrol edilir.

Sık Sorulan Sorular

Televizyonda ses var görüntü yok, kendim tamir edebilir miyim?

Teşhis adımını, yani el feneri testini evde rahatlıkla yapabilirsiniz. Ancak sonrası kapak açmayı, kart üzerinde gerilim ölçmeyi ve panel tabakalarını sökmeyi gerektirir. Bu aşama hem elektriksel risk hem de paneli kalıcı olarak kaybetme riski taşıdığı için servis işidir.

El feneri testinde silik görüntü çıkıyorsa ne anlama gelir?

Panelin görüntüyü ürettiği, anakart ve T-con kartının görevini yaptığı anlamına gelir. Eksik olan yalnızca arka aydınlatmadır. Bu, ses var görüntü yok vakaları içinde onarımı en olağan olan senaryodur.

Ekranın sadece alt kısmı karanlık, bu da aynı arıza mı?

Aynı ailedendir. Panelin arkasındaki barlar dizilere ayrılmıştır ve her dizi belirli bir bölgeyi aydınlatır. Bir dizi söndüğünde o bölge kararır, diğerleri yanmaya devam eder. Belirti kısmi görünse de yapılacak iş bar setinin kontrolüdür.

Televizyonu fişten çekip beklemek işe yarar mı?

Bazı durumlarda yarar. Sürücü devresi geçici bir koruma durumuna girdiyse, gerilim boşaldıktan sonra cihaz normal açılabilir. Fakat arıza birkaç gün içinde geri geliyorsa altta yatan fiziksel bir sorun var demektir ve cihazın ölçülmesi gerekir.

Sadece LED bar değişse yetmez mi, neden başka parça da konuşuluyor?

Barlar bazen sonuç, sebep değildir. Sürücü katındaki bir arıza barlara fazla akım bastırıp LED’leri yorabilir. Sürücü kontrol edilmeden sadece bar değişirse aynı sorun tekrar edebilir. Bu yüzden bar ve sürücü birlikte değerlendirilir.

Karşıyaka’da televizyonumu nereye götürmem gerekiyor?

Cihazınızın durumunu telefonda tarif ettiğinizde, evde bakılabilecek bir arıza mı yoksa atölye işi mi olduğunu birlikte konuşabiliriz. Karşıyaka, Bostanlı, Şemikler, Mavişehir, Çiğli, Bayraklı ve Alaybey’de çalışıyoruz; iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.

Özetle

Ses gelip görüntü gelmiyorsa televizyonunuz büyük ihtimalle hâlâ çalışıyordur; sadece ekranı aydınlatan ışık yanmıyordur. El feneri testi bunu birkaç dakikada ortaya koyar. Silik bir görüntü gördüyseniz arıza tanıdık bir arka aydınlatma sorunudur; ölçüm gerektiren adımlar için televizyon tamiri sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

TV tamiriBelirtiler, yaptığımız işler ve hizmet bölgemiz